Strategieën om met de stemmen om te gaan

Stemmenhoren kan voor kinderen en jongeren tijdelijk zijn, ze kunnen er echter ook levenslang mee te maken hebben.

Of de stemmen voor langere tijd blijven, hangt van de frequentie van het stemmenhoren af, d.w.z. hoe vaak een kind stemmen hoort en ook van de mate van angst, depressie en dissociatie, die door het stemmenhoren opgeroepen wordt. (Escher 2002a,2002b,2003, 2004)
Deze samenhang maakt nogmaals duidelijk hoe belangrijk het is copingstrategieën voor de omgang met de stemmen te ontwikkelen.

Veel mensen, (kinderen, jongeren en volwassenen) horen stemmen, zonder daardoor problemen te ontwikkelen. Dan zijn de stemmen begeleiders, helpers en verzorgers. Vaak is alleen deze informatie voor kinderen enorme troost en opluchting. Het weten: “Ik ben niet de enige stemmenhoorder ter wereld, maar er zijn veel mensen die stemmen horen en die daarmee om kunnen gaan”, geeft hen houvast.

Zoals hierboven reeds genoemd, horen de meeste stemmenhoorders zowel positieve als negatieve stemmen. Veel stemmenhorende mensen hebben geleerd een voor hen passende omgangsvorm met de stemmen te vinden, tegenover wie ze zich eerst machteloos voelden en die hen in hun dagelijkse leven hinderen.

Er zijn vele omgangsvormen. Al die vormen dienen ervoor weer controle over de stemmen te krijgen en de angst te verminderen. Welke omgangsvorm helpt en werkt, is individueel zeer verschillend. Het uitwisselen van ervaringen van stemmenhoorders met elkaar heeft laten zien dat iedereen zijn eigen manier van uiten en omgaan moet ontwikkelen. Zo kan een omgangsvorm voor de ene stemmenhoorder heel behulpzaam zijn, maar voor een ander absoluut niks doen. Iedere stemmenhoorder moet uitproberen, welke vorm van omgang helpt en bruikbaar is.

Hieronder staan enkele voorstellen:

Tot de actieve omgangsvormen horen bijvoorbeeld:

  • Het wegsturen van de stemmen
  • Het selectieve toehoren d.w.z. op bepaalde tijden naar de stemmen luisteren
  • met de stemmen tot een overeenkomst komen.
  • Over iets anders nadenken
  • Afleiding zoeken en zich met iets anders bezighouden
  • Dagboek bijhouden

Tot de passieve omgangsvormen (daarmee wordt bedoeld dat er een indirecte omgang met de stemmen is) horen:

  • Het negeren van de stemmen, bijvoorbeeld luid muziek luisteren, om de stemmen niet te horen
  • Het uitschelden van de stemmen
  • Rituelen tegen de stemmen ontwikkelen, d.w.z. het uitvoeren van handelingen (bijvoorbeeld urenlang bidden)

De passieve omgangsvormen kosten de kinderen doorgaans veel energie en hebben meestal maar een heel kort effect.

Wat helpt?
Twee praktijkvoorbeelden. De volgende ervaringen van twee kinderen uit het onderzoek van Sandra Escher kunnen stemmenhorende kinderen en jongeren ouders en therapeuten misschien aanmoedigen om creatief op zoek te gaan naar passende omgangsvormen.

Voorbeeld 1:
Een stemmenhorende jongen maakte in zijn gedachten een soort computerspel. In dat spel volgde een “happende bal” allerlei objecten die het opat. De jongen stelde zich voor, dat de stemmen in dit geval de objecten waren. Als hij het spel speelde, at de bal zijn stemmen op.

Voorbeeld 2:
Een andere jongen hoorde de stemmen van twee robots. Hij maakte een tekening van de beide robots en een grote injectiespuit. In zijn fantasie gaf hij de robots een spuit waardoor ze verdwenen.
(Escher, 2005)

Deze tekst is geschreven door Elke Stammer van het Netzwerk Stimmenhören, de Duitse versie van Weerklank en is met haar goedkeuring vertaald in het Nederlands.