Hoe begonnen de stemmen?

De geschiedenis van het stemmenhoren en gebeurtenissen die het begin van het stemmenhoren aankondigden.

Het tijdstip en de levenssituatie waarin de stemmen voor het eerst kwamen is van kind tot kind verschillend. Veel kinderen hebben in de leeftijd van vier tot acht jaar een denkbeeldig speelkameraadje of een onzichtbare begeleider met wie ze praten, spelen bij wie ze aansluiting vinden en tegen wie ze vertellen. Dat is een normaal verschijnsel. Soms duiken stemmen op, als een kind zich eenzaam voelt, wanneer er bijvoorbeeld een nieuw broertje of zusje geboren wordt. De stemmen kunnen dan troosten en het kind over de moeilijke tijd heen helpen. Meestal verdwijnen die stemmen weer, waanneer de situatie weer een beetje gestabiliseerd is, soms kunnen ze echter ook blijven.

Bij veel kinderen ontstaan de stemmen n.a.v. een traumatische gebeurtenis. Bij andere kinderen bestaat vaak een samenhang tussen alledaagse conflicten en angsten.

Een trauma kan bijvoorbeeld de dood van een bekende of een vriend zijn, trauma’s kunnen ook door ongelukken, mishandeling, wisselen van school of een verhuizing ontstaan.

Een trauma is een bijzonder belastende gebeurtenis. De belevenissen en gevoelens die door een buitengewone gebeurtenis uitgelokt worden komen niet overeen met onze dagelijkse ervaringen. Het is een kenmerk van een trauma, waar het kind niet op zijn gewone manier mee om kan gaan.
De gevoelens die daaruit voortkomen zijn zeer intensief, onbekend en kunnen niet in het eigen leven ingepast worden. Zo kan het niet om kunnen gaan met deze heftige gevoelens stemmenhoren veroorzaken.

Welke gebeurtenis als trauma wordt ervaren is individueel en zeer verschillend. Zo kan bijvoorbeeld het wisselen van school voor een kind emotioneel zeer belastend zijn en tot een traumatische gebeurtenis worden. Een trauma kan zowel voor een lichamelijke als een emotionele reactie zorgen. Lichamelijke reacties (bijvoorbeeld uitputting) gaan meestal snel weer weg, de geestelijke kwetsbaarheid, kan echter nog jaren na het beleven van het trauma verhoogd blijven.

In de volgende lijst staan levensgebeurtenissen die door stemmenhorende kinderen als trauma beleefd werden:
•    confrontatie met de dood
•    problemen thuis
–    sterke spanningen met de ouders of de broertjes en zusjes
–    scheiding van de ouders
–    verhuizing
•    problemen op school
–    problemen met de schoolprestaties
–    wisselen van school
–    Chicane (kleingeestige opmerkingen)
•    andere trauma’s/problemen:
–    seksueel misbruik
–    lange ziekenhuisopname door gezondheidsproblemen
–    problemen bij de geboorte
–    een liefde die niet beantwoord wordt
–    abortus
–    anesthesie
–    hersenletsel als gevolg van een ongeluk
(Escher, 2005)

Lukt het een kind, een samenhang tussen zijn gevoel en de problemen in de levensgeschiedenis te vinden, dan worden de ervaringen begrijpelijker en minder vreemd. Dat werkt ook positief op de omgang met de stemmen.

Romme en Escher zagen in hun onderzoek bij kinderen en volwassenen dat stemmen kunnen veranderen (in sommige gevallen verdwenen ze zelfs) als het trauma doorgewerkt is en/of de emotioneel belastende situatie veranderd is.

Deze tekst is geschreven door Elke Stammer van het Netzwerk Stimmenhören, de Duitse versie van Weerklank en is met haar goedkeuring vertaald in het Nederlands.